İlçe sayfalarındaki saatlik listede her saatin yanında bir yağış miktarı yazar: 0 mm, 0,3 mm, 1,8 mm gibi. Bu sayı “yağmur yağma ihtimali” değil, o bir saat içinde düşmesi beklenen suyun miktarıdır. Yağış tahminini doğru okumak için bu ayrımı ve milimetrenin sahada neye karşılık geldiğini bilmek yeterli.
Milimetre, bir metrekareye düşen su
Yağış miktarı milimetre ile ölçülür. 1 mm yağış, düz ve su geçirmez bir yüzeyde 1 milimetre kalınlığında bir su tabakası demektir; bu da her metrekareye 1 litre su düşmesine eşittir. Saatte 0,2 mm, ince bir çisentiye; saatte 2 mm, şemsiyesiz yürümeyi zorlaştıran düzenli bir yağmura yakındır. Bu algı kişiden kişiye değişir, ama sayıların büyüklük sırasını kavramak için iş görür.
Yağış, “o anda” değil “o aralıkta” tahmin edilir
Panonun tahmin kaynağı MET Norway, kendi soru-cevap belgesinde bunu açıkça anlatıyor: saat 12.00’de ne kadar yağmur yağdığından söz etmek anlamlı değildir; anlamlı olan 12.00 ile 13.00 arasında ne kadar yağacağıdır. Bu yüzden sıcaklık ve rüzgâr belirli bir an için verilirken, yağış ve hava simgesi bir zaman aralığı için verilir.
Belgeye göre yağış bir, altı ya da on iki saatlik aralıklar için hesaplanır; başka bir süre için toplam isteniyorsa kullanıcının kendisinin toplaması gerekir. Panomuzda bu şöyle yansıyor:
- İlk yaklaşık 2,5 gün: her satır bir saati gösterir ve yağış o saatin toplamıdır.
- Sonraki günler: tahmin 6 saatlik adımlarla gelir. Gün kartlarındaki yağış, o güne düşen 6 saatlik toplamların toplamıdır.
MET Norway aynı sayfada hava simgelerinin (güneşli, bulutlu, sağanak) bulut, sıcaklık ve yağıştan türetildiğini, toplanarak birleştirilemeyeceğini de belirtiyor. Bu nedenle bir günün tamamı için tek simge göstermek yerine, gün kartında öğleden sonraki aralığın simgesini kullanıyoruz.
Miktar ile olasılık farklı şeyler
Bazı uygulamalar “yağmur ihtimali %40” gibi bir olasılık gösterir. ABD Ulusal Hava Durumu Servisi’nin (NWS) açıklamasına göre bu değer, tahmin edilen nokta için en az 0,01 inç (yaklaşık 0,25 mm) yağış düşme olasılığıdır. Yani “%40” ne günün %40’ında yağacağı ne de bölgenin %40’ına yağacağı anlamına gelir; o noktada ölçülebilir yağış olma şansını söyler.
MET Norway’in veri modeli belgesi, bazı değişkenlerin her bölgede, örneğin kuzey ülkeleri dışında, bulunmayabileceğini belirtiyor. Kocaeli için aldığımız tahminde yağış olasılığı alanı yok; panoda bu yüzden yalnız yağış miktarı gösteriliyor. Olasılık ile miktarı karıştırmamak için şu okuma işe yarar:
- 0 mm: model o saat için yağış öngörmüyor.
- 0,1–0,4 mm: hafif bir yağış ya da kısa bir sağanağın o saate yayılmış hâli olabilir.
- 0,5–2 mm: o saatin önemli bir bölümünde yağmur bekleniyor.
- 2 mm ve üstü: kuvvetli yağış.
Panonun dış mekân puanı bu eşikleri kullanır: saatlik 0,1 mm ve üstü 15, 0,5 mm ve üstü 35, 2 mm ve üstü 60 puan düşer. Kuralların tamamı veri ve yöntem sayfasında.
Saatlik miktar bir sağanağı küçük gösterebilir
Bir saatlik toplam, yağışın o saat içinde nasıl dağıldığını söylemez. Saatte 1 mm, bir saat boyunca süren hafif bir yağmur da olabilir, on dakikalık bir sağanak da. Bu yüzden 0,5–1 mm görünen bir saatte, yağışın tamamı yürüyüşünüzün ortasına denk gelebilir ya da hiç rastlamayabilirsiniz. Komşu saatlere bakmak bu belirsizliği azaltır: yağışın birkaç saate yayılıp yayılmadığı, sağanak mı yoksa sürekli yağmur mu beklendiği konusunda ipucu verir. Ardı ardına üç dört saat boyunca 0,2–0,5 mm görünüyorsa sürekli ve hafif bir yağmur, tek bir saatte 2 mm’nin üstü ve çevresinde sıfırlar görünüyorsa kısa ve yoğun bir sağanak daha olasıdır.
Kocaeli’de yağış hangi ayda, hangi saatte?
NASA POWER projesinin 2016–2025 saatlik verisinden, doğu ve kuzey Kocaeli karesi için iki şey hesapladık: ayda kaç gün 1 mm ve üstü yağış düştüğü ve saatlerin ne kadarında saatlik yağışın 0,2 mm’yi aştığı.
| Ay | Yağışlı gün (1 mm ve üstü) | Ortalama aylık toplam | 13.00’te yağışlı saat payı |
|---|---|---|---|
| Aralık | 14,7 | 104 mm | %19 |
| Ocak | 13,8 | 94 mm | %20 |
| Nisan | 9,0 | 52 mm | %9 |
| Haziran | 9,6 | 82 mm | %16 |
| Ağustos | 5,6 | 41 mm | %6 |
| Ekim | 9,6 | 71 mm | %12 |
Kış aylarında yağış gün içine yayılıyor; aralıkta yağışlı saat payı sabah da öğleden sonra da %16–20 arasında. Yaz aylarında ise belirgin bir gün içi düzen var: haziranda öğle saatlerinde (11.00–15.00) yağışlı saatlerin payı %16–17 iken akşam 20.00’de %7’ye iniyor. Temmuzda da benzer biçimde öğle saatlerinde %10, akşamüstü %4–5.
Bu, yaz aylarında akşam saatlerinin sıcaklık açısından olduğu kadar yağış açısından da daha elverişli olduğunu gösteriyor. Ayrıntı için haziran sayfasına bakabilirsiniz. Gebze’den Karamürsel’e uzanan batı karesinde aynı düzen biraz daha zayıf: haziranda öğle saatlerinde %12–14, akşam %5–6.
Yıllık toplam da iki bölgede farklı. Aylık ortalamaları topladığımızda doğu ve kuzey Kocaeli karesine yılda yaklaşık 824 mm, batı karesine yaklaşık 687 mm yağış düşüyor. En yağışlı ay doğuda aralık (104 mm), batıda aralık ve ocak (92’şer mm); en kurak ay iki bölgede de ağustos (doğuda 41, batıda 25 mm). Yağışlı gün sayısında da aynı sıra var: aralıkta doğuda 14,7, batıda 13,9 gün.
Bu sayılar model tabanlı bir yeniden analizden gelir ve yaklaşık 50 km genişliğindeki karelerin ortalamasıdır. Dağlık iç kesimlerde ve kıyıda gerçek yağış farklı olabilir; tablo ilçe ilçe değil, mevsim ve gün içi düzen için okunmalı.
Sahada işe yarayan üç alışkanlık
- Gün kartına değil saat listesine bakın. Gün kartındaki “6 mm” günün tamamına yayılmış olabilir; saat listesi yağışın sabah mı akşam mı beklendiğini gösterir.
- Tahmini sabah yeniden kontrol edin. Pano her gece yenilenir. MET Norway sık sorulan sorular sayfasına göre kuzey ülkeleri dışındaki bölgelerde tahmin 6 saatte bir güncelleniyor; gün içinde yayımlanan yeni tahminler panoya ertesi gece yansır.
- Yağış ile rüzgârı birlikte düşünün. Hafif bir yağmur rüzgârsız bir akşamda sorun olmayabilir; aynı yağmur 30 km/sa rüzgârla bambaşka hissettirir. Rüzgârın nasıl okunacağını rüzgâr ve soğuk hava yazısında anlatıyoruz.
Sel, su baskını ve kuvvetli yağış uyarıları Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve AFAD tarafından yayımlanır; panodaki puan bu uyarıların yerini tutmaz. İlçenizin bugünkü saatlik tahmini için ilçeler sayfasına bakabilirsiniz.