Gün doğumu, gün batımı ve karanlıkta yürüyüş

İzmit’te güneşin en erken battığı gün en kısa gün değil. Panomuzun güneş hesabına göre gün batımı aralık başında, 7 Aralık civarında 17.33’e kadar iner; 21 Aralık’ta, yılın en kısa gününde ise 17.35’tir. Sabah tarafında tersi olur: güneş 21 Aralık’ta 08.21’de doğarken ocak başında 08.24’e kadar gecikir. Akşam yürüyüşü yapanlar için karanlık aralık başında, sabah yürüyüşü yapanlar için ocak başında en erken bastırır.

Bu yazı gün ışığının Kocaeli’de yıl içinde nasıl değiştiğini, panomuzun “karanlık saat” işaretini nasıl hesapladığını ve karanlıkta yürüyüşe çıkmadan önce haritadan neyin öğrenilip neyin öğrenilemeyeceğini anlatıyor.

Gün doğumu ve batımı nasıl hesaplanıyor?

Panodaki gün doğumu ve batımı saatleri, ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’nin (NOAA) güneş hesaplayıcısında kullanılan yaklaşık formüllerle her ilçe merkezi için hesaplanır. NOAA’nın terimler sayfası iki noktayı vurguluyor:

• Kırılma düzeltmesi: Atmosfer, güneş ışığını ufka yakınken büker. Bu yüzden güneşi, gerçekte ufkun altındayken bir süre daha görürüz; görünen gün doğumu gerçek gün doğumundan biraz önce, görünen gün batımı biraz sonra olur. NOAA hesaplayıcısındaki saatler bu kırılmanın yaklaşık etkisi için düzeltilmiştir.
• Belirsizlik: NOAA, kırılmanın tam etkisinin önceden bilinemeyeceğini, bu yüzden hesaplanan saatlerde bir hata payı olduğunu da belirtiyor.

Panodaki saatler de bu yaklaşımla hesaplandığı için bir iki dakikalık farklar olabilir. Yürüyüş planı için bu fark önemsizdir. Daha önemli olan yerel koşullardır: körfezin güney kıyısında, yamaçların gölgesinde kalan bir sahil yolunda güneş, hesaplanan saatten önce görünmez olabilir; açık bir tepede ise gökyüzü hesaplanan saatten bir süre sonra da aydınlık kalır.

Sivil alacakaranlık neden önemli?

NOAA sayfası alacakaranlığı güneşin ufkun ne kadar altında olduğuna göre tanımlıyor. Sivil alacakaranlık, güneşin ufkun 6° altına kadar indiği dönemdir. Bu süre içinde gökyüzü hâlâ aydınlıktır ve dışarıda yapay ışık olmadan çevreyi görmek çoğunlukla mümkündür.

İzmit için hesapladığımız sivil alacakaranlık süresi, gün batımından sonra yıl boyunca 27 ile 34 dakika arasında değişiyor. En kısa ekinoks dönemlerinde (mart ve eylül sonu, yaklaşık 27 dakika), en uzun haziran sonunda (yaklaşık 33 dakika). Aralıkta 31 dakika civarında.

Panomuzun dış mekân puanı bu yüzden “gün ışığı” olarak gün doğumu ile gün batımını değil, sabah ve akşam sivil alacakaranlığının sınırlarını kullanır. Bu aralığın dışındaki saatler ilçe sayfalarındaki saatlik listede gri gösterilir ve günün ortalama puanına katılmaz. Sıcaklık, rüzgâr ve yağış o saatler için de hesaplanır, ama günün en uygun saat aralığı yalnız aydınlık dilimden seçilir.

Kocaeli’de gün ışığı ay ay

Aşağıdaki saatler İzmit merkezi için, her ayın 15’i esas alınarak hesaplandı. Türkiye yıl boyu aynı saat dilimini (UTC+3) kullandığı için saatler kışın geri alınmaz.

Gün uzunluğu 21 Aralık’ta 9 saat 15 dakikaya iner, 21 Haziran’da 15 saat 6 dakikaya çıkar. Ekimin ortasından kasımın ortasına kadar gün batımı yaklaşık 38 dakika öne gelir; işten sonra yürüyüşe çıkanlar için en hızlı değişen dönem bu.

Sabah yürüyüşü yapanlar için önemli olan, gün doğumundan çok sabah alacakaranlığının başladığı saattir. İzmit’te her ayın 15’inde bu saat ocakta 07.52, martta 06.47, mayısta 05.13, haziranda 04.55, ağustosta 05.40, ekimde 06.42, kasımda 07.17, aralıkta 07.46. Kasımın ortasında işe gitmeden önce 06.30’da yürüyüşe çıkan biri, gökyüzü aydınlanmadan yaklaşık 45 dakika yürümüş olur; aynı saat ekim ortasında aydınlanmaya 12 dakika kala demektir.

İlçeler arasındaki fark küçük. 21 Aralık’ta Gebze’de güneş 17.37’de, Kandıra’da 17.34’te batar. Batıdaki ilçelerde gün doğumu ve batımı birkaç dakika gecikir.

Her ayın saat saat koşulları için aylar sayfasına bakabilirsiniz; örneğin aralık sayfası gün ışığını sıcaklık ve uygun saat payıyla birlikte gösterir.

Karanlıkta yürüyüş için haritadan ne öğrenilebilir?

Akşam yürüyüşü için aydınlatılmış bir yol seçmek, kış aylarında saat seçmek kadar önemli hâle gelir. OpenStreetMap’te bunun için “lit” etiketi var. OpenStreetMap wiki’sine göre bu etiket aydınlatmanın varlığını gösterir: “lit=yes”, gece, genellikle akşamdan sabah sivil alacakaranlığına kadar ışık yandığı varsayılan yerler içindir; “lit=no” ise hiç aydınlatma olmadığını söyler. Etiket, ışıkların kesin çalışma saatlerini değil, yalnızca ışığın var olup olmadığını anlatır.

Sitemizin park verisinde bu bilgi şimdilik işe yaramıyor: 20 Ekim 2026’daki alımda Kocaeli’de listelediğimiz 99 park ve açık alanın hiçbirinin sınırına “lit” etiketi girilmemiş. Wiki sayfası da yollardaki “lit” bilgisinin haritalarda nadiren gösterildiğini belirtiyor. Yani haritada bir parkın aydınlatma bilgisinin olmaması, parkın karanlık olduğu anlamına gelmez; yalnızca kimsenin bunu haritaya girmediğini gösterir. Aynı veride 10 parkın açılış saati “24/7” (her gün, günün her saati) olarak girilmiş; bu da aydınlatma hakkında bir şey söylemez.

Bu boşluğu doldurmanın en güvenilir yolu, akşam kullanacağınız parkı bir kez gün batımından sonra görmek ya da belediyenin kendi duyurularına bakmaktır. Bir yolun aydınlatıldığını biliyorsanız, OpenStreetMap’e kendiniz de ekleyebilirsiniz; panomuz park verisini haftada bir yeniler.

Yol kenarında yürüyorsanız

Dünya Sağlık Örgütü’nün yol güvenliği bilgi notu, trafik kazalarında hayatını kaybedenlerin yarısından fazlasının yayalar, bisikletliler ve motosikletliler gibi “korunmasız yol kullanıcıları” olduğunu söylüyor. Aynı not, bir aracın önüne çarpılan yaya için ölüm riskinin araç hızı 50 km/sa’ten 65 km/sa’e çıktığında 4,5 kat arttığını belirtiyor. DSÖ notu görünürlük ya da gece koşulları hakkında ayrıca bir rakam vermiyor.

Kocaeli’de parklardan ve sahil yürüyüş yollarından çıkıp araç yoluna yakın yürümeniz gereken bölümler varsa, bu bölümler karanlıkta en dikkat isteyen kısımdır. Sahil parkları ve büyük yeşil alanların ilçe ilçe listesi için parklar sayfasına bakabilirsiniz.

Panoyu akşam yürüyüşü için okumak

• Gün kartındaki “en uygun aralık” yalnız aydınlık saatlerden seçilir. Kasımda akşam alacakaranlığı 18.15 civarında bittiği için aralık da en geç bu saatlere uzanır.
• Saatlik listede gri satırlar karanlıktır. Bu saatlerin sıcaklık ve rüzgâr değerleri yine geçerlidir; yalnızca günün puanına katılmazlar.
• Hava kalitesi akşam saatlerinde değişebilir. Bazı istasyonlarda akşam saatlerinde değerler gündüze göre yükselir. İstasyonların saat profili için hava kalitesi sayfasına bakın.

İlçenizin bugünkü gün doğumu, gün batımı ve alacakaranlık saatleri ilçe sayfasının üst bölümünde yazar.