Kocaeli’de ekim ve mayıs, günün neredeyse her saatinin dışarıda egzersize elverişli olduğu iki ay. Temmuz ve ağustosta ise uygun saatler sabahın ilk iki saatine ve akşam 19.00 sonrasına sıkışıyor; aralık ve ocakta da öğle ile öğleden sonraya. Bu sonuçlar, 2016–2025 arasındaki on yılın her bir saatinin tek tek değerlendirilmesinden çıkıyor. Bu yazı hesabın nasıl yapıldığını ve ay ay tabloyu anlatıyor.
Hesap nasıl yapıldı?
Veri, NASA’nın POWER projesinden alındı. POWER’ın meteoroloji belgelerine göre sıcaklık, rüzgâr ve yağış değerleri NASA Küresel Modelleme ve Veri Özümseme Ofisi’nin MERRA-2 yeniden analizinden gelir. Yeniden analiz, yer istasyonları, radiosondalar, uçak ve uydu gözlemleri gibi düzensiz dağılmış ölçümleri bir hava modeliyle “en uygun biçimde” birleştiren bir yöntemdir. Sonuç, her saat için düzenli bir ızgarada tahmin edilmiş değerlerdir.
Biz her saati şu üç koşulla sınadık. Üçü birden sağlanıyorsa o saat “uygun” sayıldı:
- hava sıcaklığı 8°C ile 26°C arasında,
- o saatte düşen yağış 0,2 mm’nin altında,
- rüzgâr saniyede 8 metrenin altında.
Sonra her ay ve her saat için, on yılda bu koşulların sağlandığı saatlerin payını hesapladık. Örneğin “ağustosta 15.00’te %10” demek, 2016–2025 arasındaki ağustos aylarının 15.00 saatlerinin %10’unda üç koşulun birden sağlandığı anlamına gelir.
POWER belgeleri saatlik verinin UTC ya da boylama göre hesaplanan “yerel güneş saati” ile alınabileceğini, güneş saatinin resmî saat dilimiyle aynı olmayabileceğini belirtiyor. Karışıklık olmasın diye veriyi UTC olarak aldık ve Türkiye saatine (UTC+3) çevirdik. Tablolardaki saatler duvar saatinizdeki saatlerdir.
İki bölge, iki kare
MERRA-2’nin ızgarası yaklaşık 50 km genişliğindedir ve POWER belgelerinin dediği gibi tüm değerler o ızgara karesinin ortalamasını temsil eder. Kocaeli bu ızgarada iki kareye düşer:
- Batı Kocaeli: Gebze, Darıca, Çayırova, Dilovası ve Karamürsel.
- Doğu ve kuzey Kocaeli: İzmit, Körfez, Derince, Kartepe, Başiskele, Gölcük ve Kandıra.
Başlangıçta Kandıra için ayrı bir nokta da istedik; ama gelen değerler İzmit’inkiyle birebir aynı çıktı, çünkü iki nokta aynı kareye düşüyordu. Bu yüzden sitede yalnızca iki bölge var. Bu veri ilçe ilçe farkı değil, mevsimin ve günün genel düzenini gösterir. Kartepe’nin dağlık kesimleri ya da Kandıra kıyısı için gerçek koşullar farklı olabilir.
Doğu ve kuzey Kocaeli için ay ay tablo
Aşağıdaki tabloda “en uygun aralık”, günün 06.00–22.00 arasında uygun saat payının o ayın en yüksek değerine 10 puan kadar yakın kaldığı saatlerdir. Yaz aylarında bu aralık ikiye bölünür.
| Ay | En uygun aralık | Bu aralıktaki en yüksek pay | 13.00’teki pay |
|---|---|---|---|
| Ocak | 12.00–17.00 | %51 | %47 |
| Şubat | 12.00–17.00 | %65 | %65 |
| Mart | 11.00–18.00 | %74 | %74 |
| Nisan | 09.00–19.00 | %89 | %88 |
| Mayıs | 07.00–11.00 ve 17.00–22.00 | %94 | %77 |
| Haziran | 06.00–09.00 ve 19.00–22.00 | %92 | %44 |
| Temmuz | 06.00–08.00 ve 20.00–22.00 | %94 | %13 |
| Ağustos | 06.00–08.00 ve 19.00–22.00 | %95 | %5 |
| Eylül | 06.00–09.00 ve 18.00–22.00 | %95 | %37 |
| Ekim | 06.00–22.00 | %88 | %80 |
| Kasım | 10.00–18.00 | %88 | %87 |
| Aralık | 11.00–17.00 | %67 | %67 |
Her ayın saat saat dökümü kendi sayfasında: örneğin ağustos, ocak ya da tüm aylar için aylar sayfası.
Tablodan çıkan beş düzen
1. Yazın öğle saatleri neredeyse hiç uygun değil
Ağustosta 13.00’te uygun saat payı %5. Bunun ana nedeni sıcaklık: aynı saatte, on yılın ağustos günlerinin yarısında sıcaklık 30°C’yi aşmış. Temmuzda 13.00’teki pay %13, haziranda %44. Sıcaklığın etkisini hissedilen sıcaklık yazısında ayrıca ele alıyoruz.
2. Yaz sabahları ve akşamları, yılın en elverişli saatleri
Temmuz ve ağustosta 06.00, 07.00, 20.00 ve 21.00 saatlerinde pay %87 ile %95 arasında. Bu, yılın herhangi bir ayının öğle saatlerinden daha yüksek. Yaz aylarında saat seçimi, ay seçiminden daha belirleyici.
3. Kışın tablo öğleye kayıyor
Ocakta 07.00’de pay %6, 13.00’te %47. Kış sabahlarındaki düşük payın asıl nedeni soğuk; ocak sabahlarında saat 07.00’deki ortalama sıcaklık 2,5°C. Üstelik bu saatte henüz gün doğmamış oluyor. Aralıkta da benzer bir tablo var: 07.00’de %15, 13.00’te %67.
4. Ekim ve mayıs, günün tamamı
Ekimde 06.00 ile 22.00 arasındaki her saatte pay %79 ile %88 arasında. Mayısta da en düşük saat %77. Bu iki ayda “hangi saat” sorusundan çok, o günün tahminine bakmak yeterli.
5. Batı tarafı kışın biraz daha ılık
Batı Kocaeli karesinde ocakta 07.00’deki pay %18, doğuda %6. Batıda ayda ortalama 3,2 don günü (en düşük sıcaklığın 0°C ve altında olduğu gün) varken doğu ve kuzeyde bu sayı 10,8. Yazın ise iki bölge arasındaki fark küçük; ağustosta 13.00’te batıda %5, doğuda %5.
Batı ve doğu, dört mevsimden dört ay
İki bölgenin farkını görmek için her mevsimden bir ayı üç saatte karşılaştırdık. Değerler, o saatte uygun koşulların sağlandığı saatlerin payıdır.
| Ay ve saat | Batı Kocaeli | Doğu ve kuzey Kocaeli |
|---|---|---|
| Ocak, 07.00 | %18 | %6 |
| Ocak, 13.00 | %51 | %47 |
| Nisan, 07.00 | %74 | %64 |
| Nisan, 19.00 | %84 | %73 |
| Temmuz, 13.00 | %11 | %13 |
| Temmuz, 21.00 | %93 | %94 |
| Ekim, 07.00 | %91 | %83 |
| Ekim, 19.00 | %92 | %88 |
Kışın ve baharın sabah ve akşam saatlerinde batı tarafı daha sık uygun görünüyor; fark en çok sabahları büyüyor. Yazın ise iki bölge neredeyse aynı. Bu fark büyük ölçüde gece ve sabah sıcaklıklarından geliyor: ocakta ortalama en düşük sıcaklık batıda 4,4°C, doğuda 1,4°C. Her kare yaklaşık 50 km genişliğinde bir alanın ortalaması olduğu ve iki karenin kara-deniz oranı farklı olduğu için, bu farkın bir kısmı modelin kendisinden kaynaklanıyor olabilir. Gebze’nin iç kesimleri ya da Karamürsel’in yamaçları için bu değerleri olduğu gibi almamak gerekir.
Bu tablo neyi söylemez?
- Hava kalitesini içermez. Uygun saat payı yalnız sıcaklık, yağış ve rüzgârdan hesaplandı. Hava kalitesi için hava kalitesi sayfasına bakmak gerekir.
- Gün ışığını içermez. Ekimde 21.00’de pay %87, ama saat 21.00 ekimde karanlıktır. Karanlıkta yürümenin kendi koşulları var.
- Hissedilen sıcaklığı değil, hava sıcaklığını kullanır. Nemli bir ağustos akşamında 25°C’lik hava daha sıcak hissedilebilir.
- Bugünü söylemez. Bu tablo on yılın ortalamasıdır. Dışarı çıkacağınız günün koşulları için ilçe sayfalarındaki tahmine bakın.
POWER belgeleri, değerlerin yer istasyonu ölçümleriyle karşılaştırılarak doğrulandığını ve bu karşılaştırmaların istatistiklerinin yayımlandığını belirtiyor. Bir yeniden analiz ürünü olarak, kentin içindeki bir istasyonun ölçtüğünden birkaç derece farklı sonuç verebilir. Bu yüzden tablodaki yüzdeleri kesin sınırlar değil, aylar ve saatler arasındaki farkı gösteren göstergeler olarak okumak gerekir.